حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
67
تاريخ قم ( فارسي )
و ايشان را پراكنده گردانيد او را نيافتند و برو قادر نشدند ، ميم [ 1 ] راوى گويد كه اين ديه را بدان سبب ميم نام نهادند كه يكى از اكاسره بفرمود تا كه از مواضع متفرقه چند خروار خمر به جهت او بياورند و برو عرض كردند و او از هر جايى بعضى بياشاميد خمر ميم را پسند كرد و گفت به زبان عجم مىام يعنى خمر اينست پس بدين سبب اين ديه بدين اسم نهادند . رستاق صرم اين رستاق شش ديه است و مجموع اين شش ديه سهليّه و جبليّه صد فرسخ بوده است از آن جمله خورهاباد خور بن اروند آن را بنا كرده است و بر سه جريب زمين بدين ديه كوشكى بنا نهاده است بر پشتهء مشرف منيع و اساس و بنياد آن از قرار زمين گرد بر گرد اين پشته سى گز بدرازا تا چهل گز بپهنا به سنگ و گچ برآورده است تا بر ظاهر زمين و بر بالاى اين گچ و سنگ بدرازا تا چهل گز و بپهنا هفت گز و در گوشهاى چهارگانهء اين كوشك كوشكى بنا كرده است منيع و رفيع درازى آن سى گز و بر پشتهء بنا نهاده است و گويند كه وزن هر خشتى كه درين عمارت به كار بردهاند سى من است و برابر اين كوشك بر سر كوهى كه آن را كوه خور گويند و آن كوه چنان بلندست كه هيچكس قادر نيست كه بر آنجا رود جوسقى بنا كرده است مثل مناره درازى آن سى گز و بر سر آن نيزهء دراز نشانده است و بر سر آن دو مورش آويخته است يكى منع برق و سرما مىكند و يكى منع بادها باذن الله تعالى و قدرته و از يك جانب اين ديه موضعيست كه آن را سلمور گويند بر كوهى بلند و گويند كه آن دزى بوده است اسكندر آن را خراب كرده است و برابر اين كوه چشمهء هست و آب آن گرم كه هر كس را كه بيمارى و علَّتى سرد باشد يا بادى در اعضاى او باشد چون خود را بدين آب بشويد بقدرت خداى عزّ و جل شفا يابد و از اطراف و جوانب كسانى را كه گر [ 2 ] و علَّتى سرد بودى بدين چشمه قصد ميكردند و بدين آب غسل مينمودند و شفا مىيافتند راوى گويد كه برون تركى امير قم در سنهء ثمان و ثمانين و مأتين هجريّه [ 3 ] و بروايتى ديگر سنهء ثلاث [ 4 ] قصد اين چشمه كرد و گرد بر گرد اين چشمه كاروانسرايى بنا نهاد تا مردمانى كه بسبب دوا قصد اين آب كنند درين كاروانسراى فرود آيند و اثر آن الى يومنا باقيست .
--> [ 1 ] - شايد مَيْمَه است كه در راه طهران و اصفهان واقع است ، [ 2 ] - گرْ بمعنى كچل است و بيماران و مبتلايان بگرى به آب آن چشمه استشفا مينمودند ، [ 3 ] - 288 هجرى ، [ 4 ] - مقصود سال 283 است ،